• 2010-01-22

    Zbigniew Brzeziński – Polak, który zdobył Biały Dom

    Przedstawienie sylwetki człowieka, który od kilkudziesięciu lat ma realny wpływ na politykę zagraniczną jednego z największych światowych mocarstw, autora kilku przełomowych prac z dziedziny politologii, nie doczekało się do tej pory w jego rodzinnym kraju realizacji. W Polsce wyjątkowo trudno o literaturę podmiotu zajmującą się postacią Zbigniewa Brzezińskiego – każdy zainteresowany skazany jest praktycznie wyłącznie na ogólną literaturę akademicką lub źródła zagraniczne. Krokiem w dobrą stronę jest więc wydanie przez Miłosza Króla 130-stronicowej monografii na temat tego światowej sławy politologa.

    W książce Zbigniew Brzeziński jako praktyk i teoretyk stosunków międzynarodowych autor skupia się więc na najważniejszych osiągnięciach profesora Uniwersytetu Harvarda. A więc przede wszystkim na jego doktrynie realizmu politycznego, analizując ją pod kątem jej historycznego rozwoju i ostatecznego kształtu nadanego przez Brzezińskiego, ponieważ stanowi ona centralny punkt w jego dorobku naukowym. Pod kątem tej doktryny analizuje także działalność publiczną politologa, który stał się wpływową postacią elity politycznej Stanów Zjednoczony w epoce zimnej wojny, czego ukoronowaniem była eksponowana funkcja Doradcy do spraw Bezpieczeństwa Narodowego, którą pełnił w latach 1977 – 1981 w gabinecie 39. prezydenta USA Jamesa E. Cartera. Analizie poddana została także dalsza działalność Brzezińskiego, który jako ekspert w dziedzinie sowietologii miał szerokie wpływy przez cały czas trwania Zimnej Wojny, a więc do czasu rozpadu Bloku Wschodniego, a również późniejsza, w zmienionych warunkach politycznych, opierająca się na założeniach realizmu politycznego.

    W kontekście szczegółów biograficznych Zbigniewa Brzezińskiego, umiejscowionych rzecz jasna w realiach politycznych, autor śledzi rozwój realizmu politycznego i jego zastosowanie w praktyce. Brzeziński interpretuje układ polityczny w taki sposób, że państwa tworzące go kierują się swoimi interesami i realizują je w miarę swoich możliwości. I jest to słuszne z punktu widzenia politycznego pragmatyzmu, ponieważ każde państwo jest racjonalne i egoistyczne. W związku z tym na arenie międzynarodowej panuje powszechna anarchia, regulowana nie instytucjami międzynarodowymi, ale układem sił. Ten układ sił jest zatem głównym przedmiotem zainteresowania Brzezińskiego. W ciągu całej swojej działalności politycznej postulował on wzmocnienie siły Stanów Zjednoczonych, jako gwaranta równowagi politycznej świata. Tak było podczas zaangażowania ekonomicznego USA po stronie afgańskich talibów w ich wojnie z ZSRR, w tym kontekście Brzeziński postrzega także wojnę w Iraku.

    Książka Miłosza Króla dotyczy szalenie ciekawego rozdziału w historii Stanów Zjednoczonych i świata w ogóle. Prezentuje też zarys błyskotliwej interpretacji tej historii, jakiej dokonał wybitny myśliciel polityczny. Dla specjalistów książka jest ważnym źródłem szczegółowych informacji z dziedziny politologii, dla laików możliwością zrozumienia zjawisk, które oddziaływały na wydarzenia polityczne w czasie ostatnich kilkudziesięciu lat.

     

    M. Król, Zbigniew Brzeziński jako praktyk i teoretyk stosunków międzynarodowych, Wydawnictwo Ardius, Warszawa 2010. 

    Paweł Brzeżek