Amor i Psyche od antyku po współczesność, Anna Bińkowska

Miłość jest jednym z głównych tematów sztuki w ogóle. W katalogu najbardziej znanych opowieści o miłości jedno z najważniejszych miejsc zarezerwowane musi być dla mitologicznej opowieści o Amorze i Psyche – bogu i śmiertelniczce, która to opowieść, przenikając do wszystkich kultur, które miały kontakt z greckim antykiem, zaowocowała ogromną ilością analogicznych opowieści. Zwłaszcza kultura europejska upodobała sobie ten mit. O jego niegasnącej popularności świadczy chociażby możliwość jego rekonstrukcji w tak popularnym, chociaż mało ambitnym fenomenie telenowel, z których większość opiera się na schemacie miłości przystojnego, szalenie bogatego młodego mężczyzny (współczesnego bóg) i zwykłej, aczkolwiek równie pięknej młodej kobiety (współczesnej „zwykłej śmiertelniczki”).

Anna Bińkowska analizuje wpływ mitu Amora i Psyche na rzeźbę. Jest to opracowanie przekrojowe: zawiera bowiem przykłady dzieł sztuki od antyku po współczesność, dając tym samym dowód na żywotność tego pięknego mitu. Świadczy bowiem o tym, że artyści wszystkich epok, także współcześnie, chętnie sięgają po tę historię, która wydaje się być idealną opowieścią o miłości. Zawiera bowiem w sobie wszystkie niezbędne elementy: ogromne uczucie, jakie połączyło kochanków, przeciwności losu, śmierć i szczęśliwe zakończenie.

Książka Anny Bieńkowskiej jest dodatkowo uzupełniona katalogiem zdjęć i rycin, przedstawiających przykłady najwybitniejszych dzieł sztuki rzeźbiarskiej, których tematem jest mit o Amorze i Psyche. Wszystkie ilustracje opatrzone są szczegółowym opisem, nadając opracowaniu ogromnych walorów informacyjnych.

Fragment książki:

„Za czym bezzwłocznie zastawiono wspaniałą ucztę. Legł na pierwszym miejscu małżonek. Psyche do piersi tuląc, a podobnie ułożył się z Junoną Jowisz, a potem koleją należną wszyscy bogowie. Wtedy puchary nektaru, tego bogów napoju, podawał Jowiszowi jego podczaszy, ów chłopak wsiowy – innym zasię Liber. A kuchcił przy uczcie tej Wulkan, Hory szkarłatem róż i innych kwiatów wszystko stroiły, Gracje wonnościami wszystko zraszały. Muzy nuciły głosem wdzięcznym, Apollo śpiewał przy dźwiękach liry, Wenus do tonów skocznej muzyki pięknie tańczyła, tak sobie przyładziwszy orkiestrę, że Muzy tworzyły chór albo grały na fletach, a Satyr i jeden Faunik towarzyszyli na szałamajach. Tak to legalnie wyszła Psyche za Kupidyna. Urodziła się im potem urodziwa córa, którą zowiemy Rozkoszą”

Tak oto kończy się baśń o Amorze i Psyche u Apulejusza, która stała się synonimem historii miłosnej. Wersja Apulejusza posłużyła za wzór dla wielu baśni – o Pięknej i Bestii, Śpiącej Królewnie, Kopciuszku… mityczna wieczna miłość była zbyt kusząca dla ludzi by odejść w zapomnienie. Stąd też mamy tak znaczną ilość przedstawień mitu o Amorze i Psyche w sztuce – począwszy od malowideł i rzeźb do sztuki użytkowej. Eros i Tanatos, miłość i śmierć, od wieków dwa elementy zawsze obecne w życiu ludzi, jednocześnie fascynowały i przerażały, intrygowały i ciekawiły poprzez swoją stałą obecność – i jednocześnie zupełną niemal niematerialność. Najlepszym sposobem, aby oswoić nieznane czy niematerialne, jest sprowadzenie tego do ludzkich kategorii, stąd też pojawiły się przedstawienia Duszy i Miłości jako pary młodych ludzi, uskrzydlonych – dla zaznaczenia ich tożsamości. Przedstawienia Psyche bezskrzydłej wydają się być związane z tradycją, która ukazywała ją jako mitologiczną piękną ziemiankę, a nie jako symboliczną Duszę. Tematy, które się pojawiają, przedstawiają na ogół albo męki Psyche, albo też zjednoczenie Amora i Psyche (odczytywane dosłownie albo też symbolicznie, jako zjednoczenie Duszy z Miłością i wiecznością).